Wat is een Choral Evensong

De liturgische vorm van een Choral Evensong ontstond bijna 500 jaar geleden toen de Engelse koning Henry VIII in 1534 de Anglicaanse Kerk stichtte. De Choral Evensong is een samensmelting van vesper en completen, dagelijks nog gevierd in veel grote Engelse kathedralen. Op enkele korte gesproken bijdragen na wordt een Evensong in zijn geheel gezongen.

De orde van dienst ligt grotendeels vast en is te vinden in het Book of Common Prayer. Vaste onderdelen zijn:
– de preces (een aantal vaste verzen en responses);
– een of meer psalmen (die zingend worden gereciteerd);
– een Bijbellezing uit het Oude Testament die wordt afgesloten met het Magnificat, de lofzang van Maria en een Bijbellezing uit het Nieuwe Testament afgesloten met het Nunc Dimittis, de lofzang van Simeon;
– de geloofsbelijdenis;
– verschillende responses (gezongen en gereciteerde gebeden waaronder het Onze Vader en het gebed van de dag);
– een of twee anthems (uitgebreide toonzettingen van bijbelteksten);
– enkele hymns worden in de Choral Evensong in samenzang gezongen.

Voor al deze onderdelen kan het koor putten uit een rijke bibliotheek van (overwegend) Engelse koormuziek uit vijf eeuwen. De gemeente wordt gevraagd actief betrokken te zijn bij de vorm van de liturgie. In Engeland maakt een preek of meditatie geen deel uit van de Choral Evensong, wel kan er helemaal aan het eind een korte sermon worden gehouden, vaak op zondag. Vreemd is dit niet omdat de orde van een Choral Evensong een duidelijke gebedsstructuur heeft met een contemplatief ritme. In Nederland is een uitleg of gesproken meditatie midden in een Choral Evensong soms wel gebruikelijk.

Opmerkelijk aan een Choral Evensong is de combinatie van een ingetogen gebedsdienst met een veelvoud aan (soms uitbundige) muzikale vormen en stijlen. Zo is de organ voluntary aan het eind niet zelden een virtuoos stuk muziek. Het is de combinatie van stijlvolle, hoogwaardig uitgevoerde (koor)muziek, ingebed in een eeuwenoud ritueel dat een Choral Evensong zo bijzonder maakt.

Als u in Engeland wel eens een Choral Evensong heeft bezocht, is het u vast opgevallen dat de dienst een vrij formeel karakter heeft. De voorgangers en het koor zijn vaak gekleed in fraaie gewaden, zij betreden en verlaten de kerk in processie onder leiding van een ‘verger’ en de dienst kent sinds 1662 min of meer een vaste liturgie. Deze uiterlijkheden zijn zinvol; zij zijn geen doel op zich, maar dienstig aan het plechtige en sacrale karakter van de eredienst.
Een handboek voor anglicaans ceremonieel verwoordt het als volgt: Als eredienst betekent dat Gods kinderen hun Schepper de lof toe zingen dan moet een eredienst dan ook het beste laten zien wat we als mensen te bieden hebben. Dit is geen poging om de perfectie van God te evenaren. Het is een poging om de perfectie van God te vieren. Dit op een ordelijke manier, in prachtige kunst, gevoelige poëzie en hemelse muziek. Dit als een offer aan God. Tot Zijn glorie.